plan kont, polityka rachunkowości, zasady rachunkowości
lupa
Uwaga: Wnioski o wyrażenie zgody na opłacenie składek na dobrowolne ubezpieczenia społeczne po terminie, dotyczące okresu sprzed 1 stycznia 2022 r., można składać do 30 czerwca 2022 r. Do 30 czerwca spółki jawne i partnerskie powinny złożyć do KRS oświadczenie o niesporządzaniu sprawozdania finansowego za 2021 r. (czytaj więcej) Do 30 czerwca 2022 r. należy sporządzić sprawozdanie finansowe za 2021 r. (czytaj więcej)
A A A

Zeszyty Metodyczne Rachunkowości nr 20 (332) z dnia 20.10.2012

Ewidencja wybranych zdarzeń gospodarczych w jednostce produkcyjnej

1. Zwrot na produkcję wyrobów gotowych w związku z ujawnieniem wad

Podczas kontroli jakości produkcji okazało się, że jedna partia wyrobów jest wadliwa. W wyrobach tych ujawniono braki i nie nadają się one do dalszej odsprzedaży. Należy je przerobić dokładając odpowiednią ilość nowego materiału, tak aby nadawał się on do dalszej odsprzedaży. Czy taki wadliwy wyrób gotowy można ponownie przyjąć z magazynu na produkcję celem jego naprawy? Co wtedy dzieje się z odchyleniami od cen ewidencyjnych wyrobów, które zostały już przeliczone kilka miesięcy temu? Jak tę operację zaksięgować?

Jeżeli wadliwe wyroby gotowe wymagają przeróbki, która będzie wykonana na wydziale produkcyjnym, to można je ponownie przyjąć z magazynu na produkcję. W księgach rachunkowych zwrot wadliwych wyrobów gotowych z magazynu do naprawy na wydziale produkcyjnym, można ująć zapisem:

   1) jeżeli zwrot wyrobów wycenionych według cen ewidencyjnych następuje w tym samym okresie
      sprawozdawczym, w którym je przyjęto do magazynu:
      - Wn konto 50-0 "Koszty działalności podstawowej - produkcyjnej"
        (w analityce: Braki produkcyjne),
      - Ma konto 58 "Rozliczenie kosztów działalności"
   oraz równolegle według kosztu wytworzenia:
      - Wn konto 58 "Rozliczenie kosztów działalności",
      - Ma konto 60 "Produkty gotowe i półprodukty",
2) jeżeli zwrot następuje w następnym okresie sprawozdawczym:
      - Wn konto 50-0 "Koszty działalności podstawowej - produkcyjnej"
        (w analityce: Braki produkcyjne),
      - Ma konto 60 "Produkty gotowe i półprodukty"
   oraz równolegle odchylenia od cen ewidencyjnych wyrobów:
      - Wn/Ma konto 62 "Odchylenia od cen ewidencyjnych produktów",
      - Ma/Wn konto 50-0 "Koszty działalności podstawowej - produkcyjnej"
        (w analityce: Braki produkcyjne).

Do ewidencji kosztów związanych z naprawą braków można zastosować odrębne konto w zespole 5, np. konto 50-7 "Koszty braków". Po stronie Wn tego konta ujmuje się m.in.:
  • pełne koszty naprawy braków (zarówno u producenta, odbiorcy jak i użytkownika),
     
  • zużycie półfabrykatów do naprawy braków bądź wykonania wyrobów zastępczych,
     
  • narzut kosztów wydziałowych dotyczących naprawy braków.

Zaś po stronie Ma konta 50-7 ujmuje się:

  • półfabrykaty, materiały i odpadki uzyskane z braków,
     
  • odszkodowania i roszczenia za spowodowanie braków, w wysokości nie wyższej od rzeczywistego kosztu wytworzenia braków,
     
  • koszty braków pokryte z ryczałtów otrzymywanych od dostawców materiałów, półfabrykatów,
     
  • ostateczne straty na brakach nienaprawialnych oraz poniesione koszty naprawy braków naprawialnych.

W którym momencie rozliczyć odchylenia przypadające na wadliwe wyroby?

Generalnie ustalone i zgrupowane odchylenia od cen ewidencyjnych produktów na koncie 62 "Odchylenia od cen ewidencyjnych produktów" rozlicza się po zakończeniu każdego miesiąca na odchylenia przypadające na:
  • rozchód produktów z tytułu ich sprzedaży,
     
  • dostawy do własnych sklepów,
     
  • zapas produktów.

W praktyce odchylenia rozlicza się za pomocą wskaźnika odchyleń przeciętnych. Przy czym warunkiem prawidłowego ich rozliczenia jest bieżące wyksięgowanie odchyleń przypadających na rozchody produktów z innych tytułów niż sprzedaż i dostawy do własnych sklepów. W trakcie miesiąca odchylenia przypadające m.in. na zwroty wyrobów do produkcji można określić za pomocą wskaźnika Wop ustalonego na koniec poprzedniego miesiąca.

Sposób ustalania odchyleń od cen ewidencyjnych wyrobów za pomocą wskaźnika Wop przedstawiliśmy np. w Zeszytach Metodycznych Rachunkowości nr 18 z 20 września 2012 r. na str. 49-51.

Jaki dokument magazynowy powinien dokumentować tę operację?

Ujawnienie braków produkcyjnych należy właściwie udokumentować, tj. potwierdzić dowodem określonym przez jednostkę we własnym zakresie - może to być np. "Protokół kontroli jakości wyrobów". Dowód ten powinien zawierać co najmniej dane wymagane dla dowodów księgowych (wyszczególnione w art. 21 ust. 1 pkt 1-6 ustawy o rachunkowości, z uwzględnieniem przepisów art. 21 ust. 1a i 2 tej ustawy), a ponadto m.in.:
  • opis przyczyn powstania braków,
     
  • dowody wskazujące na odpowiedzialność pracowników - jeżeli to oni odpowiadają za powstanie braków,
     
  • kwalifikację ujawnionych braków do naprawialnych lub nienaprawialnych.

Podpis pod ww. dowodem składają osoby uprawnione do kontroli jakości produktów oraz osoby odpowiedzialne za powierzone im mienie. Protokół ten, zaakceptowany przez kierownika jednostki lub uprawnione przez niego osoby, stanowi podstawę zapisów księgowych. Na podstawie protokołu kontroli jakości, wyroby będące na stanie magazynowym zakwalifikowane do braków produkcyjnych wskazane jest przenieść na konto analityczne "Braki produkcyjne", zapisem:

      - Wn konto 60 "Produkty gotowe i półprodukty"
        (w analityce: Braki produkcyjne),
      - Ma konto 60 "Produkty gotowe i półprodukty"
        (w analityce: Produkty gotowe w magazynie).

Następnie zwrot tych braków z magazynu na produkcję może być potwierdzony dowodem magazynowych, np. "WP - Wydanie na produkcję".

Ewidencja księgowa ujawnionych braków może przebiegać w sposób zaprezentowany na przykładzie liczbowym.

Przykład

Braki ujawnione w magazynie wyrobów gotowych

I. Założenia:

1. W magazynie wyrobów gotowych firmy "A" wykryto, iż z 2.000 szt. wyrobów, znajdujących się w magazynie, 500 szt. wyrobów posiada usterki, które uniemożliwiają wykorzystanie ich zgodnie z przeznaczeniem. Uznano, iż są to braki naprawialne.

2. Koszt naprawy uszkodzonych wyrobów we własnym zakresie wyniósł: 5.000 zł, w tym: koszty materiałów: 3.000 zł, wynagrodzenia: 2.000 zł.

3. Jednostka ewidencjonuje wyroby według ceny ewidencyjnej, która wynosi: 150 zł/szt. Konto 62 wykazuje saldo kredytowe w kwocie: 50.000 zł. Wskaźnik Wop ustalony na koniec poprzedniego miesiąca wynosił: 16,6667%.

4. Jednostka prowadzi ewidencję i rozliczanie kosztów na kontach zespołu 4 i 5 oraz sporządza kalkulacyjny rachunek zysków i strat.

II. Dekretacja:

Opis operacji Kwota Konto
Wn Ma
1. Zakwalifikowanie wyrobów będących na stanie magazynowym do braków produkcyjnych, na podstawie protokołu kontroli jakości: 500 szt. × 150 zł/szt. = 75.000 zł 60 60
2. WP - przekazanie do naprawy wadliwych wyrobów gotowych, według kosztu wytworzenia 75.000 zł 50-0 60
3. PK - rozliczenie odchyleń kredytowych przypadających na braki zwrócone do produkcji: 75.000 zł × 16,6667% = 12.500 zł 62 50-0
4. PK - koszt naprawy uszkodzonych wyrobów we własnym zakresie:      
   a) wartość nowego materiału 3.000 zł 40 31
   b) wynagrodzenie pracowników zatrudnionych przy usuwaniu usterek 2.000 zł 40 23-0
   c) zaliczenie nakładów poniesionych na naprawę do kosztów braków produkcyjnych - dla
      uproszczenia w łącznej kwocie (poz. 4a + 4b)
5.000 zł 50-7 49
5. PK - zaliczenie straty na brakach do kosztów podstawowej działalności operacyjnej - w wysokości salda konta 50-7 5.000 zł 50-0 50-7

III. Księgowania:

Braki w magazynie wyrobów gotowych

2. Koszty niewykorzystanych zdolności produkcyjnych - koszty nieplanowanego postoju

Obecnie zakład nie sprzedaje i nie produkuje ze względu na zapaść finansową. Czekamy na kredyt. Jak księgować koszty najmu hali produkcyjnej, leasingu maszyn, samochodów ciężarowych, płac pracowników produkcyjnych oraz energii? Okres nieplanowanego postoju został wykorzystany na remonty maszyn i porządkowania hali.

W przedstawionej sytuacji mamy do czynienia z kosztami będącymi konsekwencją niewykorzystania zdolności produkcyjnych, których w myśl art. 28 ust. 3 ustawy o rachunkowości, nie zalicza się do kosztu wytworzenia produktu. Koszty te księguje się z pominięciem kosztów służących kalkulacji kosztu wytworzenia. Wpływają one na wynik finansowy okresu sprawozdawczego, w którym zostały poniesione.

Koszty niewykorzystanych zdolności produkcyjnych powstają, gdy jednostka nie w pełni wykorzystuje zaangażowane zasoby produkcyjne. Zjawisko niewykorzystania zdolności produkcyjnych wynika z ponoszenia przez jednostkę kosztów stałych, będących finansowym odzwierciedleniem długookresowego zaangażowania przez jednostkę zasobów majątkowych oraz długookresowego zatrudniania pracowników. W przypadku tych zasobów ich dostępna ilość lub czas pracy w krótkim okresie mogą być wyższe od bieżącego zapotrzebowania jednostki. Koszty tych zasobów przypisuje się do każdej jednostki produkcji w części odpowiadającej poziomowi ich kosztów, obliczonemu na jednostkę produkcji, przy normalnym wykorzystaniu zdolności produkcyjnych.

Istotą przewidzianego w ustawie sposobu wyceny jest niezwiększanie jednostkowego kosztu wytworzenia o skutki niskiego poziomu produkcji lub niewykorzystania części maszyn i urządzeń. Nie jest uzasadnione wliczanie kosztów niewykorzystanych zdolności produkcyjnych do kosztu wytworzenia zapasu produktów, ponieważ koszty te nie spełniają definicji aktywów jako przyszłych wpływów korzyści ekonomicznych. Niestosowanie przepisu ustawy spowodowałoby zawyżenie kosztów zapasów i w konsekwencji przenoszenie skutków finansowych nieefektywności i strat powstałych w bieżącym okresie na okresy następne (niezachowanie współmierności kosztów wytworzonych produktów z przychodami z ich sprzedaży). Tym samym, w sytuacji o której mowa w pytaniu, koszty ponoszone w momencie postoju wskazane jest wstępnie odnosić na konto 52-1 "Koszty wydziałowe" (w analityce: Stałe koszty wydziałowe).

W omawianym przypadku warto uwzględnić stanowisko Komitetu Standardów Rachunkowości w sprawie ustalania kosztu wytworzenia dla celów bilansowej wyceny zapasów, stanowiące załącznik do uchwały nr 1/07 Komitetu Standardów Rachunkowości z 16 stycznia 2007 r. (Dz. Urz. Min. Fin. nr 2, poz. 11). Ze wskazówek zawartych w tym stanowisku wynika, iż nieprzypisane do jednostek produkcji stałe pośrednie koszty produkcji, będące konsekwencją niewykorzystania zdolności produkcyjnych, wpływają na wynik finansowy okresu sprawozdawczego, w którym zostały poniesione. Koszty te:

1) zwiększają "Koszt wytworzenia sprzedanych produktów" - w razie stosowania przez jednostkę wariantu kalkulacyjnego rachunku zysków i strat albo

2) wpływają na "Zmianę stanu produktów" - w przypadku stosowania wariantu porównawczego rachunku zysków i strat.

Z powyższego wynika, iż nieprzypisane do jednostek produkcji stałe pośrednie koszty produkcji, będące konsekwencją niewykorzystania zdolności produkcyjnych, odpisuje się w koszt sprzedanych produktów, zapisem:

      - Wn konto 70-1 "Koszt sprzedanych produktów",
      - Ma konto 52-1 "Koszty wydziałowe"
        (w analityce: Stałe koszty wydziałowe).

Ponadto stanowisko w sprawie ustalania kosztu wytworzenia dla celów bilansowej wyceny zapasów wskazuje, iż koszty niewykorzystania zdolności produkcyjnych mogą być również ujęte jako pozostałe koszty operacyjne. Ujęcie na koncie 76-1 "Pozostałe koszty operacyjne" może być zasadne, gdy niewykorzystanie to było spowodowane nieplanowymi przestojami produkcji. Ponadto, w przypadku jednostek sporządzających porównawczy rachunek zysków i strat, w celu poprawnego ustalenia zmiany stanu produktów (tj. salda konta 49), stosuje się konta obrotów wewnętrznych. Zapisy w księgach rachunkowych będą zatem następujące: Wn konto 79-1, Ma konto 52-1 oraz równolegle: Wn konto 76-1, Ma konto 79-0.

Przykład

I. Założenia:

1. W okresie miesięcznego, nieplanowanego postoju w produkcji jednostka poniosła koszty w kwocie: 126.000 zł, które zakwalifikowała do stałych kosztów niewykorzystanych zdolności produkcyjnych, na które składały się:

a) wynagrodzenia i składki ZUS: 100.000 zł (w tym ZUS obciążający pracodawcę: 15.000 zł),

b) najem hali produkcyjnej: 15.000 zł,

c) leasing maszyn i urządzeń: 9.000 zł,

d) energia: 2.000 zł.

2. Jednostka ujmuje koszty na kontach zespołu 4 i 5, a rachunek zysków i strat sporządza w wersji porównawczej.

II. Dekretacja:

Opis operacji Kwota Konto
Wn Ma
1. Lp - koszt wynagrodzeń pracowników 85.000 zł 40-4 23-0
2. PK - składki ZUS finansowane przez pracodawcę 15.000 zł 40-5 22
3. FV - czynsz za najem hali produkcyjnej 15.000 zł 40-2 30
4. FV - czynsz z tytułu leasingu operacyjnego 9.000 zł 40-2 30
5. FV - koszty energii 2.000 zł 40-1 30
6. PK - ujęcie kosztów na koncie zespołu 5 126.000 zł 52-1 49
7. PK - odniesienie kosztów niewykorzystanych zdolności produkcyjnych w pozostałe koszty operacyjne 126.000 zł 79-1
76-1
52-1
79-0

III. Księgowania:

Koszty nieplanowanego postoju

 

 Baza przykładów ewidencji księgowej
zdarzeń gospodarczych
www.IndeksKsiegowan.Gofin.pl » 
Więcej w zasobach płatnych

Serwis Głównego Księgowego

Gazeta Podatkowa

Terminarz

czerwiec 2022
PN WT ŚR CZ PT SO ND
1
2
3
4
5
6
8
9
11
12
13
14
16
17
18
19
21
22
23
24
25
26
28
29
IIIIIIIVVVIVIIVIIIIXXXIXII
sklep.gofin.pl - RABATY, NAGRODY, PROMOCJE
NEWSLETTERY
Plan 
kont z obszernym komentarzem 
bilansowo-podatkowym
Fachowe czasopisma - PoznajProdukty.gofin.pl
Rachunkowość finansowa, budżetowa, w przykładach liczbowych ...
Vademecum Księgowego - zasady prowadzenia ksiąg rachunkowych

Gofin podpowiada

Kompleksowe opracowania tematyczne

Sklep internetowy - sklep.gofin.pl
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o., ul. Owocowa 8, 66-400 Gorzów Wlkp., tel. 95 720 85 40, faks 95 720 85 60
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN
Szanowny Użytkowniku !
Prosimy o zapoznanie się z poniższymi informacjami oraz wyrażenie dobrowolnej zgody poprzez kliknięcie przycisku "Zgadzam się".
Pamiętaj, że zawsze możesz wycofać zgodę.

Serwis internetowy, z którego Pani/Pan korzysta używa plików cookies w celu:

  • niezbędnego zapewnienia prawidłowego działania Serwisów (utrzymania sesji),
  • realizacji funkcjonalności ułatwiających obsługę Serwisu,
  • analizy statystyk ruchu i reklam w Serwisach,
  • zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu wyświetlenia reklam produktów własnych i klientów reklamowych.

Pliki cookies

Są to pliki instalowane w urządzeniach końcowych osób korzystających z Serwisu, w celu administrowania Serwisem, dostosowania treści Serwisu do preferencji użytkownika, utrzymania sesji użytkownika oraz dla celów statystycznych i targetowania reklamy (dostosowania treści reklamy do indywidualnych potrzeb użytkownika). Informujemy, że istnieje możliwość określenia przez użytkownika Serwisu warunków przechowywania lub uzyskiwania dostępu do informacji zawartych w plikach cookies za pomocą ustawień przeglądarki lub konfiguracji usługi. Szczegółowe informacje na ten temat dostępne są u producenta przeglądarki, u dostawcy usługi dostępu do internetu oraz w Polityce prywatności i plików cookies.

Administratorzy

Administratorem Pana/Pani danych osobowych w związku z korzystaniem z Serwisu internetowego i jego usług jest Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o. Administratorem danych osobowych w plikach cookies w związku z wyświetleniem analizy statystyk i wyświetlaniem spersonalizowanych reklam są partnerzy Wydawnictwa Podatkowego GOFIN sp. z o.o., Google Inc, Facebook Inc.

Jakie ma Pani/Pan prawa w stosunku do swoich danych osobowych?

Wobec swoich danych mają Pan/Pani prawo do żądania dostępu do swoich danych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania danych, prawo do cofnięcia zgody.

Podstawy prawne przetwarzania Pani/Pana danych osobowych

  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z wykonaniem umowy.

    Umowa w naszym przypadku oznacza akceptację regulaminu naszych usług. Jeśli zatem akceptuje Pani/Pan umowę na realizację danej usługi, to możemy przetwarzać Pani/Pana dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.

  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z prawnie uzasadnionym interesem administratora.

    Dotyczy sytuacji, gdy przetwarzanie danych jest uzasadnione z uwagi na usprawiedliwione potrzeby administratora, tj. dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszania naszych usług, jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług administratora.

  • Dobrowolna zgoda.

    Aby móc realizować cele:
    - zapamiętania Pani/Pana decyzji w Serwisach w zakresie korzystania z dostępnych opcjonalnie funkcjonalności,
    - analiz statystyk ruchu i reklam w Serwisach,
    - wyświetlania spersonalizowanych reklam produktów własnych i klientów reklamowych w związku z odwiedzaniem niniejszego Serwisu internetowego partnerzy Wydawnictwa Podatkowego Gofin sp. z o.o. muszą mieć możliwość przetwarzania Pani/Pana danych.

Potrzebna jest Nam Pani/Pana dobrowolna zgoda na zapisy w plikach cookies w celach realizacji powyższych celów.

W związku z powyższymi wyjaśnieniami prosimy o wyrażenie dobrowolnej zgody na zapisywanie informacji w plikach cookies przez kliknięcie przycisku „Zgadzam się” lub „Nie teraz” w przypadku braku zgody. Istnieje możliwość skorzystania z „ustawień zaawansowanych” plików cookies w celu określenia indywidualnych zgód na zapis wybranych plików cookies realizujących wybrane cele.